Jakie są objawy atopowego zapalenia skóry?

Atopowe zapalenie skóry to przewlekła choroba, której objawy mogą nasilać się okresowo i znacząco wpływać na codzienny komfort życia. Do najczęstszych symptomów należy uporczywy świąd, suchość skóry oraz charakterystyczne zmiany skórne o różnym nasileniu. Sprawdź, jakie objawy mogą wskazywać na atopowe zapalenie skóry, jak zmieniają się w zależności od wieku.

Co to jest atopowe zapalenie skóry?

Atopowe zapalenie skóry, w skrócie AZS, to przewlekła i nawrotowa choroba zapalna o podłożu genetycznym oraz immunologicznym. Jej istotą jest uszkodzenie bariery naskórkowej, przez którą skóra nadmiernie traci wodę i łatwiej reaguje na alergeny, drobnoustroje oraz substancje drażniące. U wielu chorych obserwuje się niedobór filagryny, czyli białka odpowiedzialnego za spójność warstwy rogowej naskórka.

Schorzenie dotyka zarówno niemowlęta, jak i osoby dorosłe, choć u najmłodszych występuje najczęściej. Szacuje się, że AZS dotyczy nawet co piątego dziecka oraz kilku procent dorosłych. Choroba często współistnieje z astmą oskrzelową i alergicznym nieżytem nosa, a taki zestaw dolegliwości jest nazywany marszem alergicznym. Właśnie ta skłonność do współwystępowania alergii odróżnia AZS od zwykłej suchości skóry.

Jakie są objawy atopowego zapalenia skóry?

Objawy AZS są bardzo zróżnicowane i zależą od wieku oraz stopnia nasilenia choroby. Do najczęstszych należą:

• uporczywy świąd, który wyraźnie nasila się wieczorem i w nocy,
• nadmierna suchość oraz szorstkość skóry,
• zaczerwienienie i widoczny stan zapalny,
• drobne grudki oraz pęcherzyki wypełnione płynem,
• sączące się nadżerki w miejscu rozdrapanych zmian,
• zgrubienie i pobruzdowanie skóry, czyli lichenizacja,
• pękanie skóry oraz bolesne szczeliny.
• nasilone łuszczenie się naskórka,
• przebarwienia lub odbarwienia po ustąpieniu wykwitów,
• zmiany w zgięciach łokci i kolan, na szyi, twarzy i dłoniach
• podwójny fałd skórny pod dolną powieką, tak zwana fałda Dennie-Morgana
• skłonność do nawracających infekcji bakteryjnych i wirusowych skóry

Nasilony świąd prowadzi do rozdrapywania wykwitów i skóra ulega dalszym uszkodzeniom, a bakterie łatwiej do niej wnikają. Przewlekłe drapanie zaburza sen oraz obniża komfort codziennego życia. Z tego powodu objawów AZS nie należy bagatelizować, nawet gdy wydają się niegroźne.

Jak leczy się AZS?

Podstawą każdej terapii jest regularne stosowanie emolientów, czyli preparatów natłuszczających i nawilżających, które odbudowują barierę naskórkową oraz ograniczają utratę wody. Emolienty nakłada się codziennie, nawet w okresach bez widocznych zmian, ponieważ skutecznie zapobiegają one nawrotom.

W okresach zaostrzeń lekarz włącza leczenie przeciwzapalne. Najczęściej sięga po miejscowe glikokortykosteroidy, które szybko wyciszają stan zapalny oraz świąd. Alternatywą, zwłaszcza dla delikatnych okolic twarzy i szyi, są inhibitory kalcyneuryny, takie jak takrolimus oraz pimekrolimus, które nie powodują ścieńczenia skóry przy dłuższym stosowaniu.

W cięższych postaciach choroby stosuje się leczenie ogólne. Leki przeciwhistaminowe łagodzą świąd i ułatwiają zasypianie, a w przypadkach opornych na standardową terapię wprowadza się leki immunosupresyjne lub nowocześniejsze leczenie biologiczne skierowane przeciwko konkretnym mechanizmom zapalnym. Istotnym elementem opieki nad skórą atopową jest również unikanie czynników drażniących, dbanie o odpowiednią wilgotność powietrza oraz noszenie przewiewnych ubrań z naturalnych włókien.

Dlaczego świąd w AZS nasila się wieczorem i w nocy?

Świąd w AZS nasila się wieczorem, ponieważ spada wtedy stężenie kortyzolu, rośnie temperatura skóry pod kołdrą, a tarcie o pościel dodatkowo drażni naskórek. Kortyzol to hormon o działaniu przeciwzapalnym, więc jego wieczorny spadek wzmacnia stan zapalny skóry. Nadmiar przeciwciał IgE pobudza uwalnianie histaminy, głównego mediatora odpowiedzialnego za uczucie swędzenia. Zimą suche powietrze w ogrzewanych pomieszczeniach przyspiesza utratę wody przez uszkodzony naskórek. W nocy brakuje też innych bodźców, które w ciągu dnia odciągają uwagę od swędzenia. Ślady nocnego drapania, czyli świeże przeczosy i strupy, kosmetolog zauważa rano podczas oględzin skóry pacjenta. Wskazują one na silny świąd nawet wtedy, nawet gdy sam o nim nie wspomina.

Na czym polega błędne koło świądu skóry i drapania?

Błędne koło świądu i drapania polega na tym, że drapanie uszkadza skórę, a uszkodzona skóra swędzi jeszcze mocniej. Na naskórku zostają przeczosy, czyli linijne otarcia i pęknięcia. Przez naruszoną barierę łatwiej wnikają alergeny i bakterie, przede wszystkim gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus). Nadkażenie nasila stan zapalny, a silniejszy świąd prowokuje intensywniejsze drapanie. Sygnałem nadkażenia widocznym gołym okiem są miodowo-żółte strupy. Drapanie tego samego miejsca przez wiele tygodni prowadzi do lichenizacji. Oznacza to, że skóra grubieje, twardnieje i ma wyraźnie zaznaczony kontur. Przewlekły stan zapalny zostawia też przebarwienia pozapalne albo odbarwienia.

Jak wyglądają zmiany skórne w okresie zaostrzenia i remisji AZS?

Zmiany skórne w AZS wyglądają inaczej w fazie ostrej, przewlekłej i w remisji, dlatego ich obraz pozwala ocenić, w jakim stadium choroby klientka przychodzi do gabinetu. W zaostrzeniu skóra jest zaczerwieniona i obrzęknięta, a na rumieniu pojawiają się grudki i pęcherzyki z płynem surowiczym. Pęcherzyki pękają i tworzą sączące nadżerki pokryte strupami. Ciężkie zaostrzenie obejmuje dużą powierzchnię ciała i może przebiegać z powiększeniem węzłów chłonnych oraz gorączką.

W fazie przewlekłej dominuje lichenizacja, suchość, łuszczenie i bolesne pęknięcia, najczęściej na dłoniach i stopach. Długotrwałe, nasilone rogowacenie może przybrać obraz rybiej łuski, czyli szorstkich, chropowatych nawarstwień zrogowaciałych komórek.

Jakie zabiegi medycyny estetycznej pomagają przy atopowym zapaleniu skóry?

Medycyna estetyczna oferuje zabiegi, które wspierają skórę atopową, choć wykonuje się je głównie poza aktywnym stanem zapalnym. Dużą popularnością cieszy się mezoterapia igłowa w czasie całkowitej remisji choroby  z zastosowaniem kwasu hialuronowego, która głęboko nawilża skórę i poprawia jej napięcie. Cera odzyskuje wtedy elastyczność oraz lepiej znosi codzienne podrażnienia.

Przeczytaj także: Co to jest i jak działa mezoterapia igłowa?

Sprawdza się także terapia światłem LED, zwłaszcza w barwie czerwonej, ponieważ przyspiesza regenerację i wycisza podrażnienia. Delikatne zabiegi nawilżające na bazie  substancji łagodzących, a także profesjonalne peelingi enzymatyczne o łagodnym działaniu, wspomagają odbudowę zdrowej cery bez ryzyka jej nadmiernego wysuszenia.

Warto pamiętać, że każdy zabieg powinien zostać skonsultowany z dermatologiem, ponieważ skóra atopowa jest nadwrażliwa i wymaga indywidualnego podejścia. Dobrze dobrane procedury poprawiają kondycję cery, redukują widoczność blizn po rozdrapaniach oraz przywracają skórze zdrowy, wypoczęty wygląd.

Kiedy objawy AZS wykluczają zabieg kosmetyczny?

Zabieg w okolicy ze zmianami atopowymi trzeba odłożyć, gdy skóra ma któryś z poniższych objawów:

• aktywny stan zapalny, czyli rumień, obrzęk i grudki,
• sączące nadżerki, pęcherzyki i świeże przeczosy,
• nadkażenie bakteryjne z ropnymi krostami i miodowo-żółtymi strupami, które wymaga leczenia lekarskiego,
• opryszczka na zmianach atopowych, czyli wyprysk opryszczkowy, który wymaga pilnej konsultacji lekarskiej.

Długotrwałe stosowanie miejscowych glikokortykosteroidów ścieńcza skórę. Zabiegi złuszczające, mikroigłowe i laserowe u takiego pacjenta uzgadnia się z lekarzem prowadzącym. W remisji zabieg można zaplanować poza miejscami ze zmianami, po wcześniejszej ocenie cery.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy atopowe zapalenie skóry jest zaraźliwe?

Nie, AZS nie przenosi się z człowieka na człowieka. To choroba o podłożu genetycznym i immunologicznym, a nie infekcja.

Czy AZS można całkowicie wyleczyć?

Obecnie nie ma metody, która trwale usuwa chorobę. Odpowiednie leczenie oraz systematyczna pielęgnacja pozwalają jednak utrzymać długie okresy bez objawów.

Co nasila objawy atopowego zapalenia skóry?

Objawy nasilają stres, suche powietrze, gorące kąpiele, szorstkie tkaniny oraz kontakt z alergenami i detergentami. Ograniczenie tych czynników wyraźnie zmniejsza częstość zaostrzeń.

W jakim wieku najczęściej pojawia się AZS?

Choroba ujawnia się zwykle w okresie niemowlęcym, przed ukończeniem piątego roku życia. U części osób objawy utrzymują się lub powracają dopiero w wieku dorosłym.